Cách dẫn tư thế yoga để người mới làm theo được

Viết bởi Giang Hoang · Giáo viên Yoga · Tháng 10, 2026

Hôm ấy, mình và một bạn học viên ngồi xem lại ảnh của chính bạn ấy ở tư thế cái bàn: hai tay, hai gối chống trên thảm. Mình gợi bạn ấy nhìn vào vùng tay và vai.

Rồi mình hỏi: giả sử người trong ảnh là học viên của bạn, bạn sẽ nói gì để họ sửa?

Bạn ấy trả lời là chỉ cần đẩy người về trước một chút.

Mình hỏi tiếp: người là phần nào?

Hỏi đến đó, chính mình cũng thấy mình hơi khó tính. Bạn ấy thật thà nói chưa biết phải gọi tên phần nào.

Câu trả lời ấy không làm buổi học chững lại. Nó cho hai đứa thấy cần tập tiếp ở đâu.

Hướng chỉnh của bạn ấy đã đúng hướng. Chỉ là người tập không nhìn thấy hình ảnh đang có trong đầu người dạy. Họ chỉ nghe một chữ “người”, mà chữ ấy thì rộng quá.

Nếu bạn đang học làm giáo viên yoga, có lẽ bạn biết cảm giác này. Mắt nhìn ra chỗ chưa ổn. Đến lúc mở miệng thì chữ không chịu ra.

Đó không phải dấu hiệu bạn không hợp với việc dạy. Nói được điều mình thấy là một kỹ năng riêng, và kỹ năng thì tập được.

Bài này mình viết cho khoảng trống giữa nhìn thấy và nói ra.

Đọc nhanh

• Khi dẫn một tư thế yoga, mình gọi rõ bộ phận cần di chuyển, việc cần làm và hướng di chuyển. Câu ngắn mà mơ hồ vẫn khó theo.
• Người tập vừa nghe vừa làm. Mỗi lúc chỉ nói một việc.
• Nói xong thì nhìn và nghe. Khi người tập bảo không theo kịp, đó là lúc đổi lời dẫn, không phải lặp lại câu cũ.
• Thấy mà chưa nói được là chuyện bình thường khi mới học dạy. Kỹ năng này tập được.

1. Vì sao “chưa biết” lại là một câu trả lời tốt?

Bị hỏi đến chỗ bí, mình dễ muốn nói đại một câu cho xong. Nhất là khi đang học để sau này đứng trước người khác.

Bạn học viên của mình thì nói thẳng phần mình chưa biết. Nhờ vậy, câu hỏi không bị bỏ lửng. Mình giải thích được ngay, trên chính tấm ảnh hai đứa đang xem.

Mình nói với bạn ấy: cách nói nôm na không sai về ý. Nó chỉ chưa đủ rõ để làm một lời chỉnh.

Rồi hai đứa cùng xem nên đổi chữ nào, giữ chữ nào. Với tấm ảnh hôm ấy, mình chọn nhắc xô nhẹ bả vai về trước, thay vì dịch bàn tay. Điều bạn ấy cần luyện tiếp là gọi rõ vùng cơ thể mình muốn người tập chú ý.

Đổi “người” thành “bả vai”, câu nói cụ thể hơn hẳn. Nhưng chưa xong: còn phải xem người nghe có hiểu và làm theo được không.

Và đó là câu chỉnh cho tấm ảnh hôm ấy. Người khác, tư thế khác, có thể cần một câu khác.

2. Câu ngắn đã chắc là câu rõ?

“Đẩy người lên” chỉ có ba chữ. Người nghe vẫn phải đoán: người là phần nào, lên là lên hướng nào?

Vậy nên mình không chấm lời dẫn bằng số chữ. Mình chỉ hỏi: người nghe có phải đoán không?

3. Người tập đang bận, họ nghe được bao nhiêu?

Trong buổi học, mình lấy ví dụ ngay từ lời dẫn chào mặt trời.

Người dẫn hô: hít vào, vươn hai tay lên. Rồi nối luôn một tràng: chân thế này, tay thế kia, lưng thẳng, mắt nhìn đâu. Trong khi người tập còn đang lo bước chân ra sau cho đúng.

Mình dùng chữ “load” để giải thích vì sao người tập khó tiếp nhận nhiều lời cùng lúc.

Hai người ngồi nói lý thuyết, nghe dài một chút cũng không sao. Còn khi một người đang chuyển chân trên thảm, cơ thể họ cũng đang bận. Cùng một lượng lời, nói vào lúc ấy khó theo hơn nhiều.

Nên mỗi lần dẫn, mình tập trung vào một việc. Nói chậm. Phần giải thích vì sao thì để dành lúc dừng lại.

Có một điều mình hay nhắc học viên đào tạo: không cần làm cho bài khó lên để chứng tỏ mình là giáo viên giỏi. Biến điều khó thành dễ hiểu mới là việc của người dạy.

4. Cùng một chữ “trung tính”, sao lại có hai hướng ngược nhau?

Giáo viên với nhau nói “giữ cổ trung tính” là hiểu. Người mới thì chưa chắc.

Trong buổi học, mình đưa bạn ấy hai cách nói, ngược hướng nhau.

Tên chuyên môn vẫn cần học, vì giáo viên với nhau cần nói chính xác. Nhưng khi đứng lớp, bạn phải nói được bằng lời thường. Phần lý thuyết định tuyến, bạn có thể đọc thêm ở bài định tuyến trong yoga là gì.

5. Khi người tập nói “không theo kịp”, mình làm gì?

Đến phần chào mặt trời, đang giữa chuỗi, bạn ấy nói không theo được nhịp thở.

Mình đổi ngay: cứ thở bình thường. Từ đó mình chủ yếu gọi tên động tác và bên chân, thỉnh thoảng nhắc lại là cứ thở bình thường.

Cảnh này nhỏ thôi. Nhưng đó là chỗ giáo viên mới dễ bỏ qua: lời dẫn soạn sẵn không quan trọng bằng người đang tập trước mặt.

Bạn ấy nói ra, và câu nói ấy giúp mình. Mình nhìn được tư thế, nhưng chỉ người tập mới biết mình đang hụt hơi hay vẫn ổn. Có câu ấy, mình mới biết nên đổi gì.

Có người cần nghe giải thích lại. Có người đã hiểu, nhưng cần thêm thời gian hoặc một cách tập phù hợp hơn. Muốn biết đang là trường hợp nào thì phải hỏi, chứ không chỉ lặp lại câu cũ.

Thở bình thường cũng không có nghĩa là giữ nguyên tốc độ cũ. Nếu đang quá sức thì chậm lại hoặc nghỉ. Phần hơi thở, mình viết kỹ hơn ở bài cách hít thở trong yoga. Còn chuyện học chuỗi khi hơi thở chưa theo kịp, mình kể lại buổi này kỹ hơn ở bài chào mặt trời cho người mới.

6. Tập lời dẫn thế nào cho quen miệng?

Bắt đầu thật nhỏ: một đoạn trong bài bạn đã được học, có giáo viên hướng dẫn. Đừng nhận sửa tư thế khó hay chuyện đau mỏi của người khác.

1. Viết raChỉ giữ lời đưa vào tư thế, một điều muốn người tập chú ý, và lời đưa ra. Gạch dưới những chữ còn mơ hồ: “người”, “chỗ đó”, “đúng vị trí”.
2. Nói thành tiếngCó câu nào chứa ba việc một lúc không? Có nói rõ trái phải ở chỗ cần không? Có chữ nào chỉ bạn hiểu vì bạn đang nhìn thấy, còn người nghe thì không?
3. Nhờ người hướng dẫn ngheHỏi cụ thể: câu nào chưa rõ, bước nào nói muộn quá. Khi dẫn người khác, hãy làm trong phần bài tập được giao và có người đào tạo theo dõi.
4. Sửa một điểm rồi dẫn lạiLần đầu bạn nói “đẩy người”, lần sau gọi rõ “bả vai”. Vậy là đã tiến một bước. Không cần sửa giọng, nhịp, tên tư thế và mọi thứ trong cùng một lượt.

Khi tự nhận xét, nhớ ghi nhận cả phần mình đã làm được. Như bạn học viên trong bài: mình mới gợi vùng quan sát, bạn ấy đã đề xuất được một hướng chỉnh. Bước tiếp theo là nói rõ bộ phận cần thay đổi. Học dạy là đi từng bước như vậy, không chia người ta thành giỏi hay chưa giỏi.

7. Trong khóa 200H, phần này được luyện ở đâu?

Nếu đang chọn khóa đào tạo giáo viên yoga, bạn nên hỏi trường ba câu: mình được thực hành dẫn cho ai, ai xem mình dẫn, và mình được sửa rồi thử lại ở đâu?

Tiêu chuẩn RYS 200 của Yoga Alliance có phần phương pháp giảng dạy, gồm lời dẫn, nhịp lớp và sắp xếp chuỗi. Phần thực hành có nhắc việc được kèm và nhận góp ý.⁴ Học làm giáo viên không chỉ là học tên tư thế.

Khi hoàn thành các yêu cầu của chương trình, trường cấp chứng nhận hoàn thành khóa; đăng ký RYT 200 với Yoga Alliance là bước riêng. Mình giải thích kỹ ở bài về chứng nhận 200H online.

Có chứng nhận rồi vẫn phải tập nói. Và dẫn trôi chảy một buổi chưa có nghĩa là đã đứng lớp được với mọi người.

Nghiên cứu nói gì?

Câu hỏi thường gặp

Mình còn chưa nhớ hết tên tư thế, làm sao dẫn người khác?

Bạn học viên trong buổi này cũng hỏi đúng điều ấy: bản thân còn chưa nhớ thì làm sao giúp người khác nhớ. Mình trả lời: không cần học thuộc hết rồi mới bắt đầu. Hãy hiểu tư thế theo nhóm và hình dáng: cúi gập, ngả sau, vặn xoắn, thăng bằng… Ví dụ ngồi cúi gập, co một chân hay duỗi hai chân cũng là cùng một nhóm, chỉ khác biến thể. Lúc tập giải thích cho người khác, bạn cũng có dịp xem mình đã hiểu đến đâu.

Nói càng ít có càng tốt không?

Không. Nói ít mà thiếu bên chân, thiếu hướng đi hay quên cách ra khỏi tư thế thì người nghe vẫn khó theo. Cần đủ rõ ở đúng lúc, không cần đạt một số chữ nào.

Người mới có phải theo đúng nhịp hít vào, thở ra mình hô không?

Không nên ép. Trong buổi mình kể, bạn ấy nói khó theo, mình cho thở bình thường. Nếu vẫn thấy quá sức thì dừng lại, học riêng từng đoạn.

Học online có tập lời dẫn được không?

Buổi mình kể ở đây là buổi online. Hai đứa xem ảnh tư thế, nói qua nói lại và sửa từng câu. Học từ xa vẫn cần được quan sát, được thực hành và được góp ý. Trước khi đăng ký, hãy hỏi rõ khóa bạn chọn làm những việc ấy thế nào.

Lời cuối

Từ buổi học ấy, mình muốn giữ lại hai khoảnh khắc. Lúc bạn ấy nói chưa biết gọi tên phần cơ thể cần chỉnh. Và lúc bạn ấy nói chưa theo kịp nhịp thở.

Câu thứ nhất cho mình biết cần giải thích thêm. Câu thứ hai cho mình biết cần đổi lời dẫn.

Nói ra điều mình chưa biết, chưa làm được, không dễ. Sau này đứng lớp, bạn cũng sẽ cần người tập dám nói như vậy. Hãy để họ thấy bạn sẵn lòng nghe, và sẵn lòng tập lại cùng họ.

Nói rồi hãy nghe.

Đọc thêm

• Cách quan sát và chỉnh tư thế yoga cho học viên
• Chào mặt trời cho người mới: không theo kịp nhịp thở thì làm sao?
• Định tuyến trong yoga là gì?
• Cách hít thở trong yoga

Tài liệu tham khảo

Cách dẫn trong bài là kinh nghiệm đứng lớp của mình. Các nguồn dưới đây để bạn đọc thêm về góp ý, lời nhắc khi học vận động và tiêu chuẩn chương trình đào tạo.

Giang Hoang

Giáo viên Yoga E-RYT 500 & YACEP (Yoga Alliance)
Giang Metta Academy — RYS 200 & RYS 500 (YA ID 442630)
IPHM Accredited Training Provider (Anh Quốc, No. IPHMNC22210)

Xem hồ sơ đầy đủ →