Dự giờ một buổi tập dẫn: hai lượt Yoga Nidra, một lượt Yin
Hôm ấy lớp không học tư thế mới. Các bạn thay nhau dẫn: hai lượt Yoga Nidra, một lượt Yin. Mình ngồi một góc, nghe, rồi góp ý. Có lúc góp ý sau bài. Có lúc ngắt ngay giữa bài.
Bản ghi dài hơn 2 giờ 45 phút một chút. Bài này tóm tắt hai lượt Nidra bằng bảng, còn dải dưới đây đánh dấu ba đoạn video trích từ buổi tập dẫn. Các mốc được làm tròn đến phút.
Cả buổi học, tính theo phút
- phút 0–36 Lượt Yoga Nidra thứ nhất
- phút 36–58 Mình góp ý, cả lớp hỏi chuyện nghề
- phút 58–62 Chuyển lượt
- phút 62–104 Lượt Yoga Nidra thứ hai, rồi người nằm kể lại
- phút 104–108 Trao đổi
- phút 108–126 Khoảng lược bỏ
- phút 126–162 Lượt Yin, mình sửa ngay trong lúc giữ thế
- phút 162–165 Khoảng lược bỏ
Đọc nhanh
- Thuộc bố cục, không cần thuộc từng chữ. Mắt rời điện thoại thì mới thấy người tập nhíu mày hay thở gấp.
- Bài nộp Yoga Nidra buổi này cần nhìn ra tám phần. Hai bạn cùng đủ tám phần mà nghe không giống nhau.
- Giữ thế Yin thì báo bằng con số. “Còn 2 phút”, không phải “thêm một vài phút”.
- Nhắc thở nhiều hơn, nhưng mỗi lần một câu khác.
Lượt một: dẫn được rồi, giờ phải rời mắt khỏi bài
Bạn đầu tiên dẫn trọn một bài Yoga Nidra. Đi qua hai bên cơ thể, theo hơi thở, rồi nặng và nhẹ, căng và mềm. Sang phần hình dung, bạn đưa người nằm vào một khu rừng. Cuối bài, bạn nhắc lại ý nguyện, đưa mọi người về căn phòng, rồi mới mời cử động và ngồi dậy.
Đủ bài. Giọng dẫn được. Mình chỉ nói hai việc.
Một: giọng còn đều quá. Mình đã ghi lại, nhờ bạn nghe lại giọng mình, đổi tông ở vài chỗ.
Hai: việc này mới là chính.
Ở lượt này, mình nhắc bạn đừng ngồi yên một chỗ đọc. Đi lại nếu cần. Nhìn mặt. Nghe hơi thở. Dí mắt vào màn hình là lỡ mất cái nhíu mày.
Nhưng thuộc ở đây là thuộc trình tự. Lời thì đổi được, sáng tạo được. Cái cần nhớ là cốt của bài.
Bài nộp phải nhìn ra tám phần
Mình dặn thêm một việc cho bài nộp: chia lời dẫn thành tám đoạn. Mỗi đoạn một màu, hoặc một gạch đầu dòng có tên phần. Mình muốn xem phần cảm giác đối lập, mình nhìn vào đoạn số 5 là thấy. Không phải đọc lại cả một khối chữ dài.
Làm vài lần như vậy, các bạn tự thuộc. Rồi tự sáng tạo, không cần mẫu nữa.
Bảng dưới là hai lượt Nidra của buổi hôm ấy, xếp vào cùng tám ô:
| Phần | Lượt một | Lượt hai |
|---|---|---|
| 1 Chuẩn bị | Tìm chỗ nằm, đắp chăn, bịt mắt nếu cần | Chỉnh tư thế nằm, nghe âm thanh xa rồi gần |
| 2 Ý nguyện | Đặt một ý nguyện trước khi đi qua cơ thể | “Tôi bình an và khỏe mạnh”, nhắc thầm ba lần |
| 3 Đi qua cơ thể | Bên phải, bên trái, rồi thân mình | Gọi tên đến đâu, để ý đến đó, rồi đi tiếp |
| 4 Hơi thở | Quan sát, không ép phải cảm thấy gì | Theo hơi thở, rồi đếm |
| 5 Cảm giác đối lập | Nặng–nhẹ, căng–mềm | Tảng đá–lông vũ, lạnh–ấm |
| 6 Hình dung | Ánh sáng, một khu rừng | Nến, giọt sương, mặt hồ, cánh chim… rồi để tan |
| 7 Nhắc lại ý nguyện | Nhắc lại câu đã đặt, đưa chú ý về căn phòng | Nhắc lại câu tự nhắc ba lần |
| 8 Trở về | Cử động nhẹ, co gối, nghiêng, ngồi dậy | Duỗi người, nghiêng phải, ngồi, xoa tay |
Tóm từ bản ghi, không phải lời dẫn nguyên văn.
Cùng tám ô. Một bạn chọn khu rừng, một bạn chọn ngọn nến và mặt hồ. Bố cục để người dẫn nhớ phần nào đến tiếp theo. Hình ảnh thì tự chọn.
Trước khi đổi lượt, mình hỏi lớp: dạy phục hồi thì cái gì khó nhất? Một bạn nói: biết được vấn đề của học viên, và cách hỗ trợ cho hợp. Bạn khác nói chọn dụng cụ cho đúng người. Bạn khác nữa nói làm sao để người ta đủ tin mà kể. Những cái đó không chia giáo án đẹp mà giải được.
Lượt hai: người nằm kể mình lim dim
Lượt sau là một bạn khác dẫn, không phải bạn đầu làm lại. Cũng có nặng và nhẹ, nhưng là tảng đá rồi lông vũ. Rồi lạnh và ấm. Phần hình dung không kể chuyện. Từng hình ảnh hiện lên: ngọn nến, giọt sương, mặt hồ, cánh chim, cái cây, mặt trăng. Rồi bạn để chúng tan, và để một quãng nghỉ không nói gì.
Đọc danh sách thì lướt mất vài giây. Nằm nghe thì mỗi hình ảnh có chỗ của nó.
Xong bài, mình hỏi người nằm. Một bạn kể: có lúc nghe được một đoạn, lim dim, rồi giật mình nghe tiếp. Bạn khác hỏi luôn: vậy là sai mục đích à?
Đó là trải nghiệm của một người nằm. Người nằm không nghe liên tục như người cầm bài đọc từ đầu tới cuối. Chừng ấy chưa đủ để khen hay chê cả bài. Nhưng người dẫn nên biết điều này trước khi đứng lớp.
Lượt Yin: mình ngắt ngay giữa bài
Hai lượt Nidra, mình để các bạn dẫn xong rồi mới nói. Sang Yin thì khác. Bạn dẫn định cho lớp vào ngay một thế gập người. Mình ngắt: với lớp hôm đó, mình muốn các bạn nằm ngửa, mở lồng ngực và thở nhẹ nhàng bình thường một lúc đã. Rồi mới vào Yin.
Rồi bạn hỏi một câu rất thật: lúc tập dạy thế này, có cần giữ đúng thời gian không, hay làm đại khái?
Canh giờ thật. Trong buổi tập dẫn này, lớp bàn chia 30 phút cho bốn tư thế, mỗi tư thế khoảng 5 đến 7 phút. Nói “giữ 5 phút” thì dễ. Khi 5 phút ấy trôi thật, người dẫn mới biết mình lúng túng chỗ nào.
Báo giờ là một việc. Nhắc thở là việc khác. Mình nhắc bạn gợi người tập để ý hơi thở nhiều hơn một chút. Nhắc để người ta biết người dẫn vẫn đang ở đó.
Trong khoảng hai phút ấy, lớp nghe bốn câu nhắc thở. Không câu nào lặp lại:
- Học viên dẫn
Chầm chậm hít vào… và chầm chậm thở ra.
- Mình đưa ví dụ
Bạn chỉ cần thở bình thường, không cần cố hít sâu, thở chậm.
- Mình đưa ví dụ
Hít vào, bạn biết bạn đang hít vào. Thở ra, bạn biết bạn đang thở ra.
- Học viên dẫn tiếp
Cứ để cho hơi thở diễn ra một cách tự nhiên.
Câu thứ tư bạn ấy tự nghĩ ra sau đoạn video. Mình chỉ nói: đúng rồi, đổi lời nhiều vào cho phong phú.
Sau đó, bạn dẫn một thế vặn xoắn có gối đỡ, đủ hai bên. Cuối buổi có bạn hỏi: lần nào cũng phải đi đủ sáu chiều cột sống à? Không nhất thiết. Lớp vừa sang thế tiếp theo thì phải dừng, vì đã tới lịch khác. Không có một bài Yin trọn vẹn để bạn chép. Điều đáng để ý là đoạn chưa trơn tru ấy: một người hỏi, một người sửa, rồi lời sửa được dùng ngay.
Sổ dự giờ: bốn dòng mang về lớp của bạn
- Mình có nhìn người tập không, hay nhìn bài?
- Tách bài ra, có thấy đủ tám phần không?
- Câu báo giờ có con số không?
- Câu nhắc thở lần này có khác lần trước không?
Nhìn người, rồi hẵng nói.