Chăm sóc sức khỏe

Chân tay vẫn lạnh dù đã giữ ấm: khi nào cần đi khám?

· Giáo viên yoga ·

Khi nào cần gọi cấp cứu?

Bạn đã kéo chăn kín chân. Người ấm rồi, mà hai bàn chân vẫn lạnh buốt.

Đưa tay sờ thử, có khi da chân lạnh thật. Có khi lại không. Cả hai đều đáng kể với bác sĩ. Chỉ sờ da thì chưa biết được nguyên nhân.1, 2

Khi nào cần đi khám?

Dấu hiệu cần cấp cứu

  • Sờ vào lạnh hơn hẳn phần còn lại của cơ thể.
  • Đau dữ dội dù đang nghỉ.
  • Da tái đi.
  • Tê hoặc châm chích.
  • Yếu hoặc không cử động được.

Nếu một trong các dấu hiệu trên xuất hiện đột ngột ở một tay hoặc một chân, hãy đi cấp cứu ngay.3

Đi khám ngay nếu tay chân lạnh kèm đổi màu da, và đã làm ấm mà ngón tay hoặc ngón chân vẫn không trở lại màu thường ngày.2

Nếu bạn bị đái tháo đường: khi vết thương ở bàn chân sưng, đỏ, nóng, đau, chuyển đen hoặc chảy mủ, đừng tự xử lý ở nhà. Hãy để bác sĩ kiểm tra.4

Hẹn khám nếu không có dấu hiệu đột ngột nào ở trên, nhưng tay chân thường xuyên lạnh dù người đã ấm.2 Cũng nên hẹn khám khi:

  • Bàn chân tê, châm chích, đau hoặc mất cảm giác.5
  • Bắp chân, đùi hoặc mông đau khi đi bộ, đứng nghỉ vài phút thì hết.6
  • Ngoài lạnh tay chân, bạn còn bị nứt da, có vết loét, thấy mệt, tăng hoặc giảm cân không rõ lý do, sốt, đau khớp hay phát ban.2

Vì sao tay chân thấy lạnh?

Khi trời lạnh, các mạch máu nhỏ ở tay chân co lại để giữ hơi ấm cho phần thân. Căng thẳng cũng có thể làm mạch co lại. Lúc ấy da tay chân lạnh khi sờ, và thường chỉ tạm thời.2

Còn cảm giác nóng, lạnh là do dây thần kinh báo về.1 Vì vậy, thấy lạnh và da lạnh khi sờ không phải lúc nào cũng đi cùng nhau.

Có người sinh ra đã hay lạnh tay chân. Không phải lúc nào cũng tìm được lý do.2

Tiếng Nhật có từ 冷え症 (hieshō, gần nghĩa là “chứng lạnh”): ở nhiệt độ phòng, phần còn lại của cơ thể không thấy lạnh, nhưng riêng một vùng như hai bàn chân lại thấy rất lạnh. Hội Y học Phụ nữ Nhật Bản cho biết chưa có tiêu chuẩn chẩn đoán rõ ràng.7

Đông y có từ Hán Việt dương hư (陽虛). Khi mô tả thể dương hư ở một số bệnh, hướng dẫn của Bộ Y tế nhắc đến chân tay lạnh, sợ lạnh cùng nhiều dấu hiệu khác.8 Chỉ lạnh tay chân thì chưa đủ để tự kết luận là dương hư.

Ở người bị đái tháo đường, đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương dây thần kinh. Lòng bàn chân có thể thấy lạnh, tê hoặc nóng ran.9 Nhưng chỉ riêng cảm giác lạnh chưa nói lên dây thần kinh bị tổn thương.

Nếu bàn chân lạnh khi sờ và bạn hay đau bắp chân khi đi bộ, nghỉ vài phút thì hết, hãy kể cả hai điều với bác sĩ. Đó có thể là dấu hiệu động mạch ở chân bị hẹp, máu đến bàn chân ít hơn.6, 10

Nếu chỉ vài đầu ngón đổi màu từng cơn, ranh giới màu rõ, rồi trở lại màu cũ sau vài phút đến khoảng 30 phút, bác sĩ có thể xem xét hiện tượng Raynaud.11 Trên da nâu hoặc sẫm màu, đầu ngón có thể chỉ trông nhạt hơn bình thường.12

Mu bàn tay với phần đầu của ba ngón nhạt màu hơn phần còn lại.
Ba đầu ngón tay nhạt màu hơn; riêng ngón út vẫn giữ màu như phần còn lại của bàn tay. Ảnh: Jmesy · CC BY-SA 4.0.

Làm ấm chân an toàn

Nếu bàn chân đang tê hoặc khó phân biệt nóng lạnh, đừng dùng chân để thử nước. Hướng dẫn chăm sóc bàn chân cho người đái tháo đường khuyên thử nước bằng mặt trong khuỷu tay hoặc nhiệt kế, khoảng 30–35°C, và không dùng chăn sưởi, túi chườm nóng hay máy sưởi sát bàn chân.4, 13

Khi chân kém cảm giác, bạn có thể bị bỏng mà không thấy đau.9

Hướng dẫn này cũng khuyên mang tất khi ngủ, loại không bó chặt.13

Đi khám, nên kể gì?

Bạn không cần đoán tên bệnh. Đến phòng khám, chân có khi đã ấm lại, nên hãy kể: bên nào lạnh, lạnh từ bao giờ, có tê, đau hay đổi màu không. Nếu ngón từng đổi màu, ảnh chụp lúc đó giúp bác sĩ dễ hình dung.11

Cứ kể điều bạn thấy, ví dụ: “Tôi đắp chăn rồi mà hai bàn chân vẫn lạnh. Lấy tay sờ thì da chân không lạnh.”

Nguồn tham khảo

  1. Khoa Thần kinh, Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan — 感覺神經功能測試, vai trò của dây thần kinh cảm giác và biểu hiện khi chúng bị tổn thương. ↩↩

  2. Cleveland Clinic — 7 Reasons Why Your Hands and Feet Are Always Cold, 19/03/2026. ↩↩↩↩↩↩

  3. Society for Vascular Surgery — Acute Limb Ischemia, dấu hiệu thiếu máu chi cấp. ↩

  4. Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc — 糖尿病人之足部照護, sửa 31/10/2025. ↩↩

  5. NHS — Peripheral neuropathy, triệu chứng và khi nào nên gặp bác sĩ. ↩

  6. NHS — Peripheral arterial disease (PAD), rà 29/10/2026. ↩↩

  7. Hội Y học Phụ nữ Nhật Bản (日本女性医学学会) — 冷え, định nghĩa 冷え症 và giới hạn chẩn đoán. ↩

  8. Bộ Y tế — Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại, tập II, Quyết định 3991/QĐ-BYT, 29/12/2025; ví dụ các thể dương hư. ↩

  9. Hội Đái tháo đường Nhật Bản — 糖尿病合併症について, cập nhật 02/09/2021. ↩↩

  10. Trung tâm Quốc gia về Bệnh Tim mạch, Nhật Bản — 閉塞性動脈硬化症, cập nhật 08/10/2021. ↩

  11. Khoa Thấp khớp, Đại học Keio — レイノー現象ってなんですか?, đổi màu theo cơn và ảnh chụp để trao đổi với bác sĩ. ↩↩

  12. NHS — Raynaud’s, thay đổi màu trên da nâu hoặc sẫm màu. ↩

  13. NIDDK (Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ) — Diabetes & Foot Problems, bảo vệ bàn chân khỏi nóng và lạnh. ↩↩